ΗΜΕΡΙΔΑ - Διοργάνωση: ΕΣΤΙΑ ΠΑΤΕΡΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ
ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΑΠΟΔΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, Κριτική θεώρηση τοῦ Νέου Πολλαπλοῦ βιβλίου στὰ Ἑλληνικά Σχολεῖα.
ΑΙΘΟΥΣΑ EΚΔΗΛΩΣΕΏΝ ΠΟΛΕΜΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ, ΚΥΡΙΑΚΗ 4 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2026 - 16.30
ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ Σεβ. Μητρ. Κερκύρας, Παξών και Διαποντίων Νήσων κ. Νεκταρίου
Αγαπητοί Πατέρες, Αξιότιµοι κύριοι Καθηγητές και Εκπαιδευτικοί, Αγαπητοί διοργανωτές, και µέλη της Ἑστίας Πατερικών Μελετών, Κυρίες και κύριοι,
Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον χαιρετίζω την ημερίδα που διοργανώνει η Ἑστία Πατερικών Μελετών µε το εξαιρετικά επίκαιρο θέµα «Πολλαπλή αποδόµηση της παιδείας». Ἡ επιλογή του θέματος αγγίζει ένα and τα σημαντικότερα ζητήματα τῆς εποχής µας, καθώς η παιδεία δεν είναι απλώς ένας θεσμός µεταδόσεως γνώσεων και δεξιοτήτων. Είναι ο χώρος µέσα στον οποίο µία. κοινωνία μεταδίδει and γενεά σε γενεά τη μνήμη, τη γλώσσα, την ιστορία, την πίστη, τις αξίες και τα πρότυπάττης. Μέσα and την παιδεία ο νέος άνθρωπος δεν μαθαίνει µόνο να γνωρίζει αλλά και να κατανοεί ποιος είναι, and πού έρχεται και ποια ευθύνη έχει απέναντι στον συνάνθρωπο και στην κοινωνία.
TY αυτό η αποδόµηση της παϊδείας είναι πολύ ευούτερη από µία αλλαγή προγραμμάτων σπουδών ἡ σχολικών εγχειριδίων. Εμφανίζεται όταν αμφισβητείται η ανάγκη συνέχειας ανάμεσα στις γενεές, όταν η παράδοση αντιμετωπίζεται συλλήβδην ως παρωχηµένη, όταν η ιστορική μνήμη, υποχωρεί µπροστά στην αποσπασματική πληροφορία και όταν η μόρφωση περιορίζεται στην απόκτηση χρηστικών δεξιοτήτων.
Ένα and ra βαθύτερα αίτια αυτής της κρίσεως είναι η σύγχυση µεταξύ προόδου καιρήξεως. Ἡππαιδεία ασφαλώς πρέπεινα ανανεώνεται. Άλλο όµως ανανέωση και άλλο αποδόμηση. H πρώτη οικοδοµεί πάνω σε σταθερά θεµέλια, ενώ η δεύτερη κινδυνεύει να αφαιρέσει τα θεµέλια χωρίς να. γνωρίζει τιθα τοποθετήσει στη θέση τους. Πρόοδος dev σηµαίνει να αρχίζουµε κάθε φορά and tO μηδέν. Σημαίνει να παραλαµβάνουµε δημιουργικά, να κρίνουµε, να βελτιώνουµε και να παραδίδουµε πλουσιότερη την κληρονομιά µας στις επόμενες γενεές.
Ὁ νέος άνθρωπος ζει σήµερα µέσα σε έναν κατακερµατισµένο κόσµο. Ἡ οικογένεια δυσκολεύεται πολλές φορές να μεταδώσει σταθερά πρότυπα, η κοινωνία εκπέµπει αντιφατικά. μηνύματα, ενώ η ψηφιακή πραγματικότητα και τα µέσα κοινωνικής δικτνώσεως μεταβάλλουν θιζικά τον τρόπο µετον οποίο προσλαμβάνεταιη γνώση. Κάθε βιβλίο µε αφθονία πληροφορίας δεν σηµαίνει και βαθύτερη γνώση καθώς μπορούμε να γνωρίζουμε περισσότερα αλλά να κατανοούµε λιγότερα.
Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα αποκτά ιδιαίτερη σημασία και η συζήτηση για τα σχολικά βιβλία. Το σχολικό βιβλίο δεν είναι ουδέτερο, επειδή επιλέγει γεγονότα, πρόσωπα, έννοιες, και ερμηνευτικά σχήµατα και συμβάλλει στη διαµόρφωση της συνειδήσεως του μαθητή. Γύ αυτό οποιαδήποτε µεταβολή στα βιβλία της Ιστορίας, της Γλώσσας, των Θρησκευτικών και γενικότερα
των ανθρωπιστικών µαθηµάτων απαιτεί επιστημονική εγκυρότητα, παιδαγωγική ευθύνη και σεβασμό στην ιστορική και πολιτισμική φυσιογνωμία του τόπου µας.
Τα παιδιά µας χρειάζονται κριτική σκέψη, αλλά χρειάζονται συγχρόνως γνώση της ιστορίας. τους, ουσιαστική σχέση µε την ελληνική γλώσσα και επίγνωση της Ορθόδοξης χριστιανικής. παραδόσεως που σφράγισε επί αιώνες τον πολιτισμό του τόπου µας.
O μεγαλύτερος ίσως κίνδυνος της αποδόµησης είναι η δηµιουργία ενός ανθρώπου χωρίς σταθερά σηµεία αναφοράς. Ο άνθρωπος χωρίς µνήµη και κριτήρια δεν γίνεται περισσότερο ελεύθερος, αλλά πιο ευάλωτος στη χειραγώγηση, στη δύναμη της εικόνας, στον καταναλωτισµό, στην κοινωνική πίεση και σε κάθε μηχανισμό που επιχειρεί να σκέπτεται και να αποφασίζει αντί yt αυτόν.
Στο σηµείο αυτό τοποθετείται και ο κίνδυνος κάθε µορφής ολοκληρωτισμού. Η ιστορία µάς διδάσκει ότι τα ολοκληρωτικά συστήµατα επιχείρησαν να ελέγξουν την εκπαίδευση και τη συλλογική μνήμη. Ο ολοκληρωτισµός αρχίζει εκεί όπου περιορίζεται η δυνατότητα του ανθρώπου να ερωτά, να διαφωνεί, να θυμάται και να αναζητεί ελεύθερα την αλήθεια. Pv αυτό η παιδεία οφείλει va αντιστέκεται σε κάθε ιδεολογική µονοµέρεια, ATS όπου και αν προέρχεται.
Ot συνέπειες µιας τέτοιας εκπαιδευτικής αποδόµησης μεταφέρονται αναπόφευκτα στην κοινωνία. Όταν εξασθενεί η κοινή ιστορική µνήµη, δυσχεραίνεται η κοινωνική συνοχή. Όταν απαξιώνεται κάθε αυθεντία, κλονίζεται ο σεβασμός προς τον δάσκαλο, τον γονέα Και τους θεσμούς. Όταν προβάλλονται τα δικαιώµατα χωρίς παράλληλη αναφορά στο καθήκον και στην ευθύνη, ενισχύεται ο ατοµικισµός. Και όταν ο νέος άνθρωπος δεν διαθέτει σταθερά κριτήρια, γίνεται ευκολότερη η υποκατάσταση τῆς προσωπικής κρίσεως από την κυρίαρχη τάση της κάθε εποχής. Για το λόγο αυτό δεν µπορεί να υπάρξει κοινωνική συνοχή χωρίς κοινή μνήμη, ελευθερία. χωρίς ευθύνη και αληθινή παιδεία χωρίς πρότυπα.
Ἡ Ορθόδοξη παράδοση έχει έναν πολύτιμο λόγο να καταθέσει στον διάλογο αυτό, επειδή Θεωρεί την παιδεία όχι ως συσσώρευση πληροφοριών, αλλά ως καλλιέργεια ολόκληρου του ανθρώπου. Οι Πατέρες τῆς Εκκλησίας δεν φοβήθηκαν την ελληνική παιδεία. Διαλέχθηκαν µαζί τῆς, προσέλαβαν δημιουργικά ό,τι αληθινό και ὠφέλιμο περιείχε και συνέδεσαν τη γνώση µε το ήθος καιτην ελευθερία µε την ευθύνη.
Αυτό ακριβώς χρειαζόµαστε και σήµερα. Ένα σχολείο σύγχρονο, αλλά όχι χωσίς µνήµη, ανοιχτό στον κόσµο, αλλά µε συνείδηση της ταυτότητάς του, δημιουργικό και πραγματικά πλουραλιστικό, τεχνολογικά προηγμένο, αλλά και βαθύτατα ανθρώπινο. Ένα σχολείο στο οποίο ο δάσκαλος Ba παραμένει παιδαγωγός και ο μαθητής θα μαθαίνει όχι µόνο πώς να επιτύχει, αλλά και πώς να γίνει υπεύθυνος και ελεύθερος άνθρωπος.
Συγχαίρω θερµά την Ἑστία Πατερικών Μελετών για την πρωτοβουλία της και εὔχομαι η ημερίδα αυτή να αποτελέσει αφορμή Ὑόνιμου και τεκμηριωµένου προβληματισμού, γιατί το ερώτημα που τίθεται σήµερα δεν είναι µόνο τι σχολείο θέλουµε, αλλά κυρίως τι ανθρώπους Θέλουμε Va διαμορφώσουμε καιποια κοινωνία επιθυμούμε να παραδώσουµεστις επόμενες γενεές.
Διότι ένα παιδί που γνωρίζει τις οίζες του δεν φυλακίζεται στο παρελθόν, αλλά αποκτά τα εφόδια για να πορευθεί ελεύθερο στο µέλλον.
Με αυτές τις σκέψεις χαιρετίζω εγκάρδια τις εργασίες της ημερίδος, συγχαίρω τους διοργανωτές, τους ομιλητές και όλους τους συμμετέχοντες και εύχομαι ο Θεός να φωτίζει όλους. όσοι έχουν την υψηλή ευθύνη τῆς µορφώσεως και της αγωγής της νέας γενεάς.
Σας Ευχαριστώ πολύ!
Ὁ Μητροπολίτης Κερκύρας, Παξών και Διαποντίων Νήσων Νεκτάριος.
