ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΑΠΟΔΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ
- Λεπτομέρειες
- ΗΜΕΡΙΔΕΣ Ε.Π.Μ.
- Read Time: 1 min
- Εμφανίσεις: 6
ΗΜΕΡΙΔΑ - Διοργάνωση: ΕΣΤΙΑ ΠΑΤΕΡΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ
ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΑΠΟΔΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, Κριτική θεώρηση τοῦ Νέου Πολλαπλοῦ βιβλίου στὰ Ἑλληνικά Σχολεῖα.
ΑΙΘΟΥΣΑ EΚΔΗΛΩΣΕΏΝ ΠΟΛΕΜΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ, ΚΥΡΙΑΚΗ 4 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2026 - 16.30
Χαιρετισμός Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Καρπενησίου Γεωργίου.
Αγαπητοί μου
Ζούμε σε μια εποχή πλήρους αποδομήσεως της κοινωνικής συνοχής, πλήρους διαστρεβλώσεως πατροπαράδοτων αξιών, αρχών και ιδανικών. Ζούμε σε μια εποχή παγκοσμιοπολτοποιήσεως η οποία διέπεται από έναν άκαμπτο και διεστραμμένο ορθολογισμό.
Η όποια φωνή διαμαρτυρίας είναι ένα αναμμένο κεράκι στο σκοτάδι που κυριαρχεί. Για εκείνους που υποφέρουν, αγωνιούν, αγωνίζονται είναι η ελπίδα πως δεν χάθηκαν όλα, πως πάλι με χρόνια με καιρούς θα βρούμε το δρόμο που χάσαμε, θα βρούμε πάλι το Θεό μας και το συνάνθρωπο μας.
- Λεπτομέρειες
- ΗΜΕΡΙΔΕΣ Ε.Π.Μ.
- Read Time: 1 min
- Εμφανίσεις: 7
ΗΜΕΡΙΔΑ - Διοργάνωση: ΕΣΤΙΑ ΠΑΤΕΡΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ
ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΑΠΟΔΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, Κριτική θεώρηση τοῦ Νέου Πολλαπλοῦ βιβλίου στὰ Ἑλληνικά Σχολεῖα.
ΑΙΘΟΥΣΑ EΚΔΗΛΩΣΕΏΝ ΠΟΛΕΜΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ, ΚΥΡΙΑΚΗ 4 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2026 - 16.30
Χαιρετισμός από τον κο Λάμπρο Σκόντζο, Θεολόγο
ΕΚΠΡΟΣΩΠΟ ΤΟΥ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΟΙΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ κ ΣΕΡΑΦΕΙΜ
Σεβαστοί Πατέρες, Αξιότιμοι επίσημοι, Κυρίες και κύριοι,
Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση μεταφέρω σήμερα, ως εκπρόσωπος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Πειραιώς κ. Σεραφείμ, τον εγκάρδιο χαιρετισμό και τις πατρικές ευχές Του προς όλους τους συμμετέχοντες στην παρούσα ημερίδα, η οποία πραγματεύεται ένα ζήτημα εξαιρετικά επίκαιρο και κρίσιμο: τις σύγχρονες τάσεις αποδόμησης της παιδείας, σε μια εποχή κατά την οποία αμφισβητούνται και ανατρέπονται θεμελιώδεις αξίες που επί αιώνες συγκρότησαν την ταυτότητα και τον πολιτισμό του Ελληνισμού.
- Λεπτομέρειες
- ΗΜΕΡΙΔΕΣ Ε.Π.Μ.
- Read Time: 1 min
- Εμφανίσεις: 6
ΗΜΕΡΙΔΑ - Διοργάνωση: ΕΣΤΙΑ ΠΑΤΕΡΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ
ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΑΠΟΔΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, Κριτική θεώρηση τοῦ Νέου Πολλαπλοῦ βιβλίου στὰ Ἑλληνικά Σχολεῖα.
ΑΙΘΟΥΣΑ EΚΔΗΛΩΣΕΏΝ ΠΟΛΕΜΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ, ΚΥΡΙΑΚΗ 4 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2026 - 16.30
Χαιρετισμός Σεβ. Μητρ. Κυθήρων κ. Σεραφείμ εἰς τήν Ἡμερίδαν τῆς Ἑστίας Πατερικῶν Μελετῶν 4.10.2026
Σεβαστοί Πατέρες,
Ἀγαπητοί σύνεδροι,
Σέ µιά κοινωνία πού ὅτι τό ἠθικό καί ἐνάρετο καταπίπτε, ἡ ἀποψινή πρωτοβουλία τῆς Ἑστίας Πατερικῶν Μελετῶν, γιά τό φλέγον ζήτημα τῆς πορείας τῆς παιδείας τῶν σημερινῶν καί κυρίως τῶν αὐριανῶν Ἑλλήνων πολιτῶν, εἶναι ἐξαιρετικά σηµαντική. Καὶ τοῦτο, ἐάν ἀναλογισθεῖ κανείς ὅτι οἱ γονεῖς µας μᾶς χαρίζουν «τό ζῆν» καί οἱ δάσκαλοι «τό καλῶς ζῆν» καί ὅτι τό ἔργο τοῦ δασκάλου εἶναι εὐθύνη γιά τήν προκοπή, τή σωτηρία καί τή βελτίωση τῶν παιδιῶν στήν ἀρετή. Ἑπομένως, µιά παιδεία πού δέν προσφέρειτό «εὖ ζῆν» καί δέν ὑποβοηθεῖ τό ἔργο τοῦ δασκάλου ὥστε νά µή γίνεται ὑποχώρηση στήν ἀρετή, στήν ἀπώλεια καί τήν χειροτέρευση πρός τό κακό τί εἴδους παιδεία εἶναι; Ἀπό ποῦ προωθεῖται; Ποῖος εἶναι ὁ ἐμπνευστής της;
Μέσα στόν ἁπανωτό καταιγισμό τῶν ἀρνητικῶν ἐξελίξεων, πού δυστυχῶς, βιώνει ὁ λαός µας, ἔρχεται καὶ προστίθεται ἡ πρόσφατη θεσμοθέτηση τῶν ἐντεταλμέντων τοῦ Ὑπουογείου Παιδείας γιά ἐπιπλέον ἀπαξίωση τοῦ µαθήµατος τῶν Θρησκευτικών μὲ τήν εἰσήγηση ἑνός νέου µαθήµατος, αὐτοῦ τῆς «Ἠθικῆς», πού φοβούμεθα πώς λειτουογεῖ ὡς δούρειος ἵππος γιά τὴν ἀποχριστιανοποίηση τῶν μαθητῶν µέ ἄμεσο 1} ἔμμεσο ἐπακόλουθο τήν ἐκρίζωση τῆς ἑλληνο-ορθοδόξου, παιδείας καί παράδοσης.
Oi κάθε μορφῆς καινοτόμες ἐξαγγελίες τῶν ἁρμοδίων τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας τά τελευταῖα χρόνια ὄχι µόνο ἀποπροσανατολίζουν τή μαθητιῶσα νεολαία τῆς πατρίδας µας ἀπό τίς ἀρχές, τίς ἀξίες καὶ τὰ ἰδεώδη πού ἐπί αἰῶνες γαλούχησαν τούς Ἕλληνες, ἀλλά εὖ κατευθύνουν στήν ἀποδιοργάνωση τοῦ. πνευματικοῦ οἰκοδομήματος πού κάποτε ἔχτιζε ἡ ρωμαίικη παράδοση καὶ ἡ ἑλληνοχριστιανική ἐκπαίδευση.
- Λεπτομέρειες
- ΗΜΕΡΙΔΕΣ Ε.Π.Μ.
- Read Time: 1 min
- Εμφανίσεις: 6
Σοφία Μπεκρῆ
φιλόλογος – θεολόγος
«Κριτική θεώρηση καί (Ἀνα)στοχασμός γιά τό νέο πολλαπλό βιβλίο τῆς Λογοτεχνίας στό Γυμνάσιο»
«Το νέο πολλαπλό βιβλίο της Λογοτεχνίας στο Γυμνάσιο»
Κριτική θεώρηση και (ανα)στοχασμός
Εισηγήτρια: Σοφία Μπεκρή, φιλόλογος-θεολόγος
Σκοπός της εισήγησης είναι αφενός μεν να ερευνήση σε ποιό βαθμό ανταποκρίνονται τα νέα βιβλία σε συγκεκριμένες προδιαγραφές που τέθηκαν για την συγγραφή και την αξιολόγησή τους, και κυρίως στο κριτήριο της λογοτεχνικής ποιότητας, αφετέρου δε να καταδείξη κατά πόσον εναρμονίζεται η διδασκαλία τους με τους σκοπούς και τους στόχους του Προγράμματος Σπουδών (ΠΣ) για την διδασκαλία της Λογοτεχνίας στο Γυμνάσιο.
Οι προδιαγραφές/αρχές που κυρίως λάβαμε υπ’ όψιν στην κριτική μας θεώρηση είναι οι ακόλουθες:
- εναρμόνιση με την φιλοσοφία, τους σκοπούς και τους στόχους του ΠΣ.
- σαφήνεια προθέσεων και οπτικών των συντακτών/-κτριών των κειμένων.
- αυτενέργεια, βιωματική-διερευνητική μάθηση και συνεργασία.
- ανάγνωση ποιοτικών λογοτεχνικών κειμένων και εμπλοκή της τάξης σε δραστηριότητες «με νόημα» (meaningful).
- πολύμορφη έκφραση των μαθητών/-τριών (θεατρική και ευρύτερα καλλιτεχνική).
- ελκυστικότητα και προσαρμογή στις διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές ανάγκες κάθε τάξης και κάθε μαθητή/-τριας.
Στην συνέχεια, προχωρήσαμε στην παρουσίαση ενδεικτικών παραδειγμάτων από τα νέα διδακτικά βιβλία της Λογοτεχνίας, μέσα από τα οποία –παραδείγματα- καθίσταται φανερός ο βαθμός υλοποίησης των παραπάνω προδιαγραφών, καθώς επίσης και ο βαθμός εναρμόνισης της διδασκαλίας των βιβλίων με τους γενικούς σκοπούς και τους ειδικούς στόχους του Προγράμματος Σπουδών (ΠΣ).
Να σημειωθή και πάλι ότι τα παραδείγματα είναι ενδεικτικά, δεν εξαντλούν το εύρος της κριτικής μας θεώρησης και ότι θα χρειαστή να επανέλθουμε σε επόμενη εισήγηση ή εξέταση του θέματος με περισσότερες αναφορές.
Παρατίθενται, επίσης, αποσπάσματα από τα αντίστοιχα βιβλία για την κριτική θεώρηση και τεκμηρίωση των θέσεών μας. Ολόκληρα τα λογοτεχνικά κείμενα, απ’ όπου αντλούνται τα παραπάνω παραδείγματα, βρίσκονται στο Παράρτημα, στο τέλος της εξέτασής μας.
1ο παράδειγμα
Κυριάκου Ντελόπουλου, «Και το όνομα αυτού...», Ανθολόγιο Λογοτεχνικών κειμένων Α’ Γυμνασίου, εκδόσεις Πουκαμισάς, ΨΒΔΒ «Μελίσπη», σελ. 63-66.
Αποσπάσματα από το παραπάνω κείμενο -οι επισημάνσεις δικές μας
Το γεγονός της γέννησής μου ακολούθησε η βάπτισή μου, μυστήριο δημοφιλές, στο οποίο υπήρξα πρωταγωνιστής.
Σημαντικούς ρόλους υποδύθηκαν δύο καλοί φίλοι της οικογένειας…
…Ούτε και εγώ άκουσα (το όνομα), γιατί, όπως έμαθα αργότερα, έκλαιγα γοερά, κατά κάποιους επειδή είχα αρχίσει να βγάζω δόντια και κατ’ άλλους ότι αυτό ήταν σημάδι της μέλλουσας προσωπικότητάς μου και του ισχυρού χαρακτήρα μου.
…άρχισαν να χρησιμοποιούν το αληθινό όνομά μου, απαγγέλλοντας γλυκά και απαλά ένα μακρόσυρτο Κυριάκο-Δημήτριε, στο οποίο δεν αντιδρούσα θετικά. Δεν σκέφθηκαν ότι δεν ήταν επικοινωνιακό…
Δραστηριότητα 3 του βιβλίου
Να χωριστείτε σε ζευγάρια, προκειμένου να υποδυθείτε τα πρόσωπα της ιστορίας (τον Κυριάκο, τους δύο κουμπάρους, τον μπαμπά, τη μαμά) και να οργανώσετε συνέντευξη (παιχνίδι ρόλων).
Στη δεύτερη φάση, αφού τελειώσει η συνέντευξη, γίνεται με όλη την τάξη (ολομέλεια) συζήτηση, προκειμένου να συγκεντρώσετε τα κυριότερα στοιχεία της συνέντευξης και να τα καταχωρίσετε στον ατομικό σας φάκελο
Κριτική θεώρηση
Με δεδομένο ότι ο στόχος της θεματικής ενότητας είναι να αναδειχθή ο εαυτός ως ετερότητα και ο Άλλος, τίθεται ο προβληματισμός:
Εάν και κατά πόσον η επιλογή και η διδασκαλία του συγκεκριμένου κειμένου βοηθάει στην ανάδειξη του παραπάνω στόχου.
Εαν η δραστηριότητα 3 του κειμένου ανταποκρίνεται στην αρχή της εμπλοκής της τάξης σε δραστηριότητες «με νόημα» (meaningful).
Τεκμηρίωση
Κατά την γνώμη μας, η επιλογή του συγκεκριμένου κειμένου δεν βοηθάει στην ανάδειξη του παραπάνω στόχου, διότι, προκειμένου να αναδειχθή ο στόχος, η ετερότητα του εαυτού, που εκδηλώνεται με την αντίδραση του βαπτιζόμενου πρωταγωνιστή στο άκουσμα του μη επικοινωνιακού ονόματός του, «σημάδι της μέλλουσας προσωπικότητας και του ισχυρού του χαρακτήρα», το ιερό μυστήριο του Βαπτίσματος παρουσιάζεται ως ένα «δημοφιλές μυστήριο» και ως μια θεατρική παράσταση, με υποδυόμενους ρόλους (βλέπε, παραπάνω, δραστηριότητα 3 του βιβλίου).
Επίσης, κατά την γνώμη μας, η δραστηριότητα 3 δεν ανταποκρίνεται στην αρχή της εμπλοκής της τάξης σε δραστηριότητες «με νόημα», διότι, το προτεινόμενο παιγχνίδι ρόλων,- να υποδυθούν οι μαθητές τα πρόσωπα της ιστορίας-, το λιγότερο που μπορεί να επιτύχη είναι να υποβαθμίση ακόμη περισσότερο στην συνείδησή τους το ιερό μυστήριο του Βαπτίσματος σε ένα «δημοφιλές μυστήριο», ως μη ώφειλε.
2ο ενδεικτικό παράδειγμα
Κυριάκου Ντελόπουλου (1969), «Ο Άκης και οι άλλοι», Λογοτεχνία Α’ Γυμνασίου, Εκδόσεις Πεδίο, ΨΒΔΒ «Μελίσπη», σελ. 175-178
Αποσπάσματα από το κείμενο -οι επισημάνσεις δικές μας
Η τάξη μας κολυμπούσε στα πράσινα και στα μοβ: ήταν γεμάτη μολόχες. Όλα τα παιδιά –εκτός από μένα– φέρανε όσες μολόχες είχαν βρει. Όλα ήθελαν να ευχαριστήσουν την κυρία Ουρανία…
Η κυρία Ουρανία θα χαιρόταν τόσο που την αγαπούσαμε –εμένα μου λες– και φέραμε μολόχες για το μάθημα….
…Έξω! Έξω! Πετάξτε τες όλες έξω. Μην τις βλέπω. Απ’ το παράθυρο. Σ’ ένα λεπτό να μην υπάρχει καμία. Καμία! Μ’ ακούσατε; Καμία! Αχ, τα παλιόπαιδα, τι μου έκαναν.
Δεν τσάκιζα καλύτερα το πόδι μου να μην έλθω σ’ αυτή την τάξη. Πρώτη φορά στη σταδιοδρομία μου μού συμβαίνει αυτό. Θα δείτε. Κι έφυγε…
..Τώρα να. Γύρισε με τον κύριο διευθυντή και ήταν ακόμη μοβ κι αυτός ροζ και έλεγε βρε, βρε, βρε.
… Λοιπόν, κυρία Χατζηχριστοδουλακοπούλου, τι θα τους κάνουμε αυτούς τους λεβέντες; Τι λέτε, θα τους συγχωρήσουμε; Τα παιδιά θα σας ζητήσουν συγγνώμη που σας στενοχώρησαν τόσο και το θέμα θα θεωρηθεί λήξαν.
Κι εσείς θα είστε πάντα καλά παιδιά; (Και βέβαια θα είμαστε καλά παιδιά. Εκείνο δεν ήταν που πέταξε τη φλούδα και την πάτησε η καλή μας η κυρία κι έπεσε κι έσπασε το πόδι της και δεν την πατούσε καλύτερα η κυρία φώκια...)
Κριτική θεώρηση
Με δεδομένο ότι το κείμενο αυτό εντάσσεται στον Άξονα Γ’, Αυτογνωσία (Εφηβεία, ήρωες και ηρωίδες, Συστάδα: Σχολική Ζωή), που εξετάζει πώς οι έφηβοι αναζητούν πρότυπα και διαμορφώνουν την ταυτότητά τους, τίθεται διπλός ο προβληματισμός:
- α. Εάν βοηθιούνται οι μαθητές, μέσα από την επιλογή του συγκεκριμένου κειμένου και μέσα από το παράδειγμα της συγκεκριμένης δασκάλας, να αναζητήσουν πρότυπα και να διαμορφώσουν την ταυτότητά τους, που αποτελεί έναν από τους στόχους της διδασκαλίας του μαθήματος της Λογοτεχνίας στο Γυμνάσιο (βλ. Υ.Α.13203/Δ2, ΦΕΚ Τεύχος B’ 694/10.02.2023).
- β. Κατά πόσον ακολουθεί την αρχή της εμπλοκής της τάξης σε δραστηριότητες «με νόημα» (meaningful) η παρακάτω δραστηριότητα του κειμένου (σελ. 178):
Πιστεύετε ότι τα σχόλια «Η κυρία Ουρανία θα χαιρόταν τόσο που την αγαπούσαμε –εμένα μου λες– και φέραμε μολόχες για το μάθημα»./«Έφτασε στην έδρα. Δεν μας χαιρέτησε – είδατε κακιά;» σάς βοηθούν να καταλάβετε πώς αισθάνονται στην πραγματικότητα τα παιδιά;
Μπορείτε να βρείτε κι άλλα παρόμοια σημεία στο κείμενο που φανερώνουν τα πραγματικά συναισθήματα του αφηγητή και των παιδιών απέναντι στην κυρία Ουρανία;
Τεκμηρίωση
Κατά την γνώμη μας, με το να βρούν οι μαθητές τα σημεία εκείνα «που φανερώνουν τα πραγματικά συναισθήματα των –τότε- μαθητών απέναντι στην δασκάλα τους» (π.χ. τον χαρακτηρισμό της ως φώκια) δεν πληρούται το κριτήριο της «εμπλοκής της τάξης σε δραστηριότητες με νόημα», διότι, με τον τρόπο αυτό, οι έφηβοι «ήρωες και ηρωίδες» οδηγούνται στην απο-ηρωοποίηση του δασκάλου· επομένως, δεν βοηθιούνται στην αναζήτηση προτύπων, για να ταυτιστούν και να οικοδομήσουν τον κώδικα αξιών τους, σύμφωνα με τον Άξονα Αυτογνωσία και τους στόχους διδασκαλίας του μαθήματος.
3ο ενδεικτικό παράδειγμα
Κώστα Βάρναλη, «Ύμνος της Νιότης», Νεοελληνική Λογοτεχνία Β’ Γυμνασίου, Εκδόσεις 24 Γράμματα, ΨΒΔΒ «Μελίσπη», σελ. 164
Το ποίημα
Η μελλούμενη ανθρωπότη
είμαστε τα νιάτα. Ορτοί
για το θρίαμβο της Αλήθειας
μ’ οδηγό την Αρετή.
Σε στεριά και σε πελάγη
με χαρά και μ’ εμπνοή 10
με τα μπράτσα, με το πνέμα
πλάθουμε τη νέα ζωή!
Σε μια λέφτερη πατρίδα
δίχως άλυσες, ντροπή,
σκέψη λέφτερη και λόγος
θέληση και προκοπή.
Κι όμοια λέφτερη όλ’ η πλάση
στον αγώνα του καλού,
χίλιοι τόποι, χίλιοι τρόποι,
χίλια θάματα παντού. 20
Κι’ ανεβάζουμε όσο πάει
μ’ ολοφώτεινα φτερά
την ανθρώπινην αξία
πιο ψηλά κάθε φορά.
Δραστηριότητα 3 του βιβλίου, σελ. 165
Πιστεύεις ότι το παραπάνω ποίημα, που γράφτηκε το 1950, μπορεί να συγκινήσει, να εμπνεύσει, να προβληματίσει έναν/μία σημερινό/-ή έφηβο/-η της γενιάς του ίντερ-νετ, της τεχνητής νοημοσύνης και της παγκοσμιοποίησης;
Κριτική θεώρηση
Όπως διατυπώνεται το ερώτημα, μοιάζει να αμφισβητείται ότι ένας έφηβος «της γενιάς του ίντερ-νετ, της τεχνητής νοημοσύνης και της παγκοσμιοποίησης» μπορεί να εμπνέεται από τις αξίες που αναφέρονται σε ένα ποίημα του ’50.
Τεκμηρίωση
Κατά την γνώμη μας, οι μαθητές, στο πλαίσιο της διερευνητικής διδασκαλίας/μάθησης, θα μπορούσαν να ενθαρρυνθούν, για να αναζητήσουν και σε άλλα, παλαιότερα και σύγχρονα κείμενα, αναφορά στις αξίες της αλήθειας, της αρετής, της προκοπής, της ελευθερίας, που αναφέρονται στο παραπάνω ποίημα, δραστηριότητα που, θεωρούμε, μέσα από τον «διάλογο» του παλαιού με το νέο, θα αναδείξη ότι οι αξίες αυτές είναι πανανθρώπινες και διαχρονικές και συνεχίζουν να εμπνέουν.
Αντ’ αυτού, στις δραστηριότητες πριν από την ανάγνωση των κειμένων της συστάδας, οι μαθητές καλούνται, μεταξύ άλλων, να αναζητήσουν και να ακούσουν το τραγούδι «Εφηβεία» [Χατζηνάσιος, Γ. (Συνθέτης). Ντούμος, Κ. (Στιχουργός). Τσανακλίδου, Τ. (Ερμηνεύτρια) (1980). Χωρίς Ταυτότητα [Δίσκος]. Φ. Παπαθεοδώρου (Παραγωγή). Polydor], με ρεφρέν: «Εφηβεία (Κάτω η βία), ο πατέρας (είναι τέρας), το σχολείο μαυσωλείο, φυλακή, και το διάβασμα εφεύρεση κακή.» Στην συνέχεια, καλούνται να απαντήσουν στο ερώτημα «Ποιες σκέψεις και συναισθήματα σου προκαλεί το τραγούδι; Παρουσίασε δική σου άποψη για το σχολείο και την οικογένεια.»
Πραγματικά, αδυνατούμε να αντιληφθούμε το νόημα της εμπλοκής της τάξης σε μια τέτοια δραστηριότητα ή μάλλον μπορούμε να σκεφτούμε ποια άποψη όχι θα παρουσιάση αλλά θα διαμορφώση για το σχολείο και την οικογένεια ένας έφηβος που διαβάζει το παραπάνω τραγούδι.
Δεν γνωρίζουμε εάν λ.χ. τα δύο παραπάνω κείμενα, το ποίημα του ‘50 και το τραγούδι του ‘80, βοηθούν τον μαθητή να «προσεγγίζει το θέμα της εφηβείας βιωματικά μέσα από τον συνδυασμό ποικίλων μορφών τέχνης (μουσικής, ζωγραφικής, κολάζ)». Πάντως, διατυπώνουμε τις αμφιβολίες μας για το εάν μπορούν να βοηθήσουν τον έφηβο μαθητή να «εκφέρει γνώμη για την διαχρονικότητα των νοημάτων τους», όπως, μεταξύ άλλων, αναμένεται να είναι σε θέση να κάνη, με την ολοκλήρωση των δραστηριοτήτων αυτής της συστάδας (σελ. 162). Τελικά, η συγκριτική μελέτη των δύο παραπάνω κειμένων μάλλον σύγχυση προκαλεί για την «διαχρονικότητα των νοημάτων τους» και «την σχέση τους με το παρόν.»
Καταληκτικά, «ένας έφηβος της γενιάς του ιντερνετ, της τεχνητής νοημοσύνης και της παγκοσμιοποίησης», που ζει μέσα σε έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο και συχνά συγκεχυμένο κόσμο, για να μην οδηγηθή, μέσα από τις παραπάνω δραστηριότητες, σε μεγαλύτερη σύγχυση, χρειάζεται, κατά την γνώμη μας, να βοηθηθή, για να αναζητήση, μέσα από κείμενα λογοτεχνικής ποιότητας, διαχρονικές αξίες για την διαμόρφωση της ταυτότητάς του, όπως, μεταξύ άλλων, προβλέπεται και από τους στόχους του ΠΣ για την διδασκαλία του μαθήματος.
4ο παράδειγμα
Σώτης Τριανταφύλλου (1997), «Αύριο, μια άλλη χώρα», Λογοτεχνία Γ’ Γυμνασίου, Εκδόσεις 24 Γράμματα, ΨΒΔΒ «Μελίσπη», σελ. 164
Αποσπάσματα από το κείμενο -οι επισημάνσεις δικές μας
…Η γιαγιά του Πίπη έχει γκρίζα μαλλιά –περισσότερα άσπρα παρά μαύρα– και φοράει τσεμπέρι όπως οι γιαγιάδες που βλέπει ο Κάρολος τα καλοκαίρια στο χωριό. Όμως η γιαγιά του Κάρολου ήτανε πολλά χρόνια στην Αφρική, στην Τανγκανίκα …Μόλις γύρισαν στην Αθήνα –πριν από δέκα χρόνια περίπου– ο παππούς αρρώστησε και λίγο αργότερα πέθανε επειδή αρρώστησε…η γιαγιά έγινε χήρα, αλλά η μαμά έχει πει ότι δεν την πείραξε καθόλου, ότι αντίθετα ξανάνιωσε – τώρα είναι εξήντα χρονών κι όλο πηγαίνει στο κομμωτήριο και βάζει λακ κι έχει μακριά νύχια που τα βάφει ασημί…
Κριτική θεώρηση
Το κείμενο ανήκει στην συστάδα «Ο χρόνος και ο άνθρωπος: η τρίτη ηλικία στην λογοτεχνία»/Άξονας Προβληματισμού «Αυτογνωσία». Αντικείμενο προβληματισμού για τους μαθητές είναι το ερώτημα εάν «η τρίτη ηλικία είναι συνώνυμη της ανημπόριας και της φθοράς ή όχι μόνον.» (σελ. 158)
Δραστηριότητα 2 του βιβλίου (σ. 174)
Εργαζόμενος/-η σε ομάδα, να συμβάλεις στη δημιουργία μιας ψηφιακής φανταστικής ιστορίας με κεντρικό χαρακτήρα ένα ηλικιωμένο πρόσωπο που έχει μια ιδιότητα/ενασχόληση απρόσμενη για την ηλικία του (για παράδειγμα, ένας παππούς που τρέχει σε αγώνες ταχύτητας, μια γιαγιά που παραδίδει μαθήματα γιόγκα, ένας ηλικιωμένος που αποφασίζει να κάνει τον γύρο του κόσμου, ή ό,τι άλλο σκεφτείς!)
Τεκμηρίωση
Κατά την γνώμη μας, πέρα από την κατά τ’ άλλα ελκυστική δραστηριότητα της δημιουργίας μιας ψηφιακής φανταστικής ιστορίας, με την χρήση ψηφιακών εφαρμογών, όπως προτείνεται, στο πλαίσιο της πλήρους αξιοποίησης των νέων τεχνολογιών, καλό θα ήταν να επικεντρωθή ο στόχος στην ανάδειξη του προβληματισμού του παραπάνω Άξονα για το εάν η τρίτη ηλικία είναι συνώνυμη της ανημπόριας και της φθοράς ή όχι μόνον.
Συνεπώς, στο πλαίσιο της αρχής της «εμπλοκής της τάξης σε δραστηριότητες με νόημα», θα μπορούσαν οι μαθητές να ενθαρρυνθούν να σκεφτούν για τον ηλικιωμένο πρωταγωνιστή της παραπάνω άσκησης ενασχολήσεις όχι απρόσμενες και ασυνήθεις, λες και πρόκειται να δειχθή ότι ο ηλικιωμένος δεν πρέπει να είναι ηλικιωμένος (!) Θα μπορούσε, επί παραδείγματι, ένας ηλικιωμένος να ενεργοποιήται και να προσφέρη εθελοντικά σε έναν σύλλογο, στην ενορία του, κ.α., ώστε να αξιοποιή δημιουργικά και εποικοδομητικά τον χρόνο του, όντας χρήσιμος και για τον ίδιο και για το κοινωνικό σύνολο. Ένας τέτοιος ηλικιωμένος, του οποίου η ηλικία συνάδει με τις δραστηριότητές του, θα μπορή, ασφαλώς, να λειτουργήση ως φορέας αξιών για έναν νέο άνθρωπο, ώστε να διαμορφώση την μελλοντική του ταυτότητα, όπως προβλέπεται από τους σκοπούς και τους στόχους του ΠΣ.
Συμπέρασμα
Μέσα από την παρουσίαση συγκεκριμένων παραδειγμάτων, κατά την κριτική θεώρηση των νέων διδακτικών βιβλίων για το μάθημα της Λογοτεχνίας στο Γυμνάσιο, έγινε φανερό ότι
- τα βιβλία αυτά δεν ανταποκρίθηκαν επαρκώς στις προδιαγραφές που εξετάσαμε για την συγγραφή και την αξιολόγησή τους,
- δεν εναρμονίστηκαν πάντοτε με την σκοποθεσία και στους στόχους της διδασκαλίας του μαθήματος.
Αναστοχασμός/Προτάσεις
Τα νέα διδακτικά βιβλία της Λογοτεχνίας στο Γυμνάσιο χρειάζεται όχι απλώς να καλλιεργούν τους ποικίλους γραμματισμούς και μάλιστα τον ψηφιακό, που προτάσσεται ως βασικός στόχος, αλλά, παράλληλα και κυρίως, να ανταποκριθούν με συνέπεια και ευρύτητα στις προδιαγραφές που τέθηκαν για την συγγραφή και την αξιολόγησή τους, καθώς επίσης και στους σκοπούς και στους στόχους του ΠΣ.
Πιο συγκεκριμένα, χρειάζεται να πληρούνται τα ελάχιστα κριτήρια
- της ανάγνωσης κειμένων λογοτεχνικής ποιότητας,
- της αρχής της εμπλοκής της τάξης σε δραστηριότητες με νόημα,
- της ολόπλευρης καλλιέργειας των μαθητών,
ώστε τα βιβλία αυτά να λειτουργήσουν ως ερείσματα για ποιοτική ζωή, ως μέσα για την αναζήτηση προτύπων από τους μαθητές, για την κοινωνικοποίησή τους και, εν τέλει, για την εξέλιξή τους σε ελεύθερους και κριτικά σκεπτόμενους πολίτες.
Προς την κατεύθυνση αυτήν και για την υλοποίηση των παραπάνω στόχων, επιβάλλεται σύνεση, προσοχή και κυρίως προσευχή όλων, και μάλιστα γονέων και εκπαιδευτικών, για φώτιση και αγώνα, με σκοπό την κατά το δυνατόν ορθή διαπαιδαγώγηση των παιδιών μας στις κρίσιμες σημερινές συγκυρίες. Αμήν! Γένοιτο!
Παράρτημα
Τα ολοκληρωμένα κείμενα των παραπάνω παραδειγμάτων
Α. Κυριάκου Ντελόπουλου, «Και το όνομα αυτού...», Ανθολόγιο Λογοτεχνικών κειμένων Α’ Γυμνασίου, εκδόσεις Πουκαμισάς, ΨΒΔΒ «Μελίσπη», σελ. 63-66.
ΟΛΑ ΑΡΧΙΣΑΝ ΤΟΤΕ ΠΟΥ ΣΕ ΕΝΑ ΠΡΟΣΧΑΡΟ, φιλόμουσο και μουσικόφιλο νησί του Ιονίου, την Κέρκυρα φυσικά, που το κατοικούσαν κάποτε Φαίακες –δεν ξέρουμε τι απέγιναν, καλή τους ώρα– τότε που διάφορες ευτυχισμένες συμπτώσεις, σθεναρές πρωτοβουλίες και αμοιβαία αισθήματα συνένωσαν τις άδολες ψυχές των μελλόντων γονέων μου, με αποτέλεσμα να προκύψει η έλευσή μου στον πλανήτη γη και να συμβάλω κι εγώ, έστω εν αγνοία μου, στην αύξηση του πληθυσμού κατά μία μονάδα, του ωραίου τόπου, της γλυκιάς πατρίδας και του κόσμου όλου, για να είμαι δίκαιος.
Το μέρος όπου είδα το ηλεκτρικό φως της νυκτός –λέγεται ότι ήταν βαθιά μεσάνυχτα– δεν ήταν η γενέτειρα των γεννητόρων μου. Οι δικές τους βρίσκονταν αλλού, πολύ μακριά, στα βάθη του Μωρέως, όπου όμως ωμιλείτο η ελληνική με κάποιες αποκλίσεις στην προφορά.
Το γεγονός της γέννησής μου ακολούθησε η βάπτισή μου, μυστήριο δημοφιλές, στο οποίο υπήρξα πρωταγωνιστής. Φημολογείται ότι έλαβε χώρα μέσα σε ένα μείγμα ανείπωτης χαράς, θρησκευτικής κατάνυξης και κόσμιας συμπεριφοράς, ότι είχε εναρμονιστεί πλήρως με τις τυπικότητες της Εκκλησίας, τα τοπικά έθιμα και τις κοινωνικές επιταγές που ίσχυαν ακόμη εκείνη την εποχή του πνέοντος τα λοίσθια χαρισάμενου μεσοπόλεμου. Σημαντικούς ρόλους υποδύθηκαν δύο καλοί φίλοι της οικογένειας, γεροντοπαλίκαρα εκ πεποιθήσεως, διακεκριμένα μέλη της ανώτερης κοινωνίας και επιφανείς κρατικοί λειτουργοί. Κατά την κορυφαία στιγμή του μυστηρίου, όταν εκστομίζεται η φράση «και το όνομα αυτού», το παριστάμενο πλήθος, αποτελούμενο κατά πλειοψηφία από ενδημούντες, παρεπιδημούντες, ενδιατρίβοντες Πελοποννησίους, εγχωρίους φίλους και τους αναγκαίους παρείσακτους, στην αγωνία του να ακούσει το όνομα που θα δινόταν στο νεοφώτιστο, άρχισε σύσσωμο να φωνάζει σε άπταιστα μωραΐτικα «πάφτε ρε, ν’ ακούσουμε πώς θα το βγάλουν», με αποτέλεσμα να μην ακούσει κανείς κανένα από τα δύο ονόματα που μου δόθηκαν κι ας ανεφώνησαν οι διαπρεπείς ανάδοχοί μου, στεντόρια, Κυριάκος ο ένας και Δημήτριος ο άλλος. Ούτε και εγώ άκουσα, γιατί, όπως έμαθα αργότερα, έκλαιγα γοερά, κατά κάποιους επειδή είχα αρχίσει να βγάζω δόντια και κατ’ άλλους ότι αυτό ήταν σημάδι της μέλλουσας προσωπικότητάς μου και του ισχυρού χαρακτήρα μου.
Τα ονόματά μου συμπληρώθηκαν την επομένη αμέσως στη σχετική στήλη του επίσημου υπέρβαρου κατάστιχου του αρμόδιου ληξιαρχικού γραφείου του Δήμου, μαζί με το ιστορικό επώνυμό μας.
Ο ληξίαρχος δεν έκρυψε την ικανοποίησή του για το δεύτερο συνθετικό του βαπτιστικού μου διπλού ονόματος, γιατί ήταν συνώνυμο του συζύγου εξαδέλφης του, ενώ αδιαφόρησε για το πρώτο. Πάντως, το ενέγραψε και αυτό με τα ίδια πλάγια καλλιγραφικά γράμματα. «Κυριάκος ήταν και το όνομα του αειμνήστου πατρός μου», είπε ευλαβικά ο δικός μου –αργότερα– αείμνηστος πατήρ.
«Μπα; Κυριάκος στον Μωριά;», παρατήρησε ένας από τους παριστάμενους υπαλλήλους.
«Και βέβαια», τον αποστόμωσε ο πατήρ μου και αναφέρθηκε στο παραδοσιακό ονοματολογικό της οικογένειάς μας, κάνοντας γνωστό ότι ο πατήρ του με το όνομα Κυριάκος διέπρεψε ως ελληνορράπτης κατά τη μέση οθωνική περίοδο και ότι έχαιρε μεγάλης εκτιμήσεως «παρά πάσι» και ως ικανός επαγγελματίας και ως χρηστός πολίτης και ως λαμπρός οικογενειάρχης.
Και πριν παρέμβει άλλος και αρχίσει να μιλάει για τα ονόματα της δικής του οικογένειας, πρόσθεσε πως Κυριάκος ήταν και ο παππούς του παππού μου, δηλαδή ο πατήρ του δικού του παππού, αγωνιστής του ’21, από τους πρώτους που εφόρμησαν στα τείχη της Ντροπολιτσάς και συνέβαλαν στην ιστορική άλωσή της. Ακολούθησε ένας βουβός θαυμασμός, ο οποίος αυξήθηκε όταν ένας κύριος, που μόλις είχε εισέλθει στην αίθουσα και που συστήθηκε ως αντισυνταγματάρχης, με βροντερή φωνή ανέκραξε: «Κυριάκος να είναι και ο εγγονός τού Κυριάκου σας και ως Δημήτριος να επαναλάβει τους πολεμικούς άθλους του συνωνύμου του αγίου, ο οποίος άφησε τις καλύτερες εντυπώσεις ως ανώτερος αξιωματικός του πεζικού και επαξίως τιμάται σήμερον ως ο προστάτης του», και ευχήθηκε σε όλους υγεία και χαρά και ό,τι ποθούσαν οι δικοί μου και οι εμβρόντητοι υπάλληλοι του Δήμου.
Μέχρι να αρχίσω να σχηματίζομαι σε οντότητα, οι καλοί μου γονείς με φώναζαν Μπέμπη και μετά, δειλά δειλά, άρχισαν να χρησιμοποιούν το αληθινό όνομά μου, απαγγέλλοντας γλυκά και απαλά ένα μακρόσυρτο Κυριάκο-Δημήτριε, στο οποίο δεν αντιδρούσα θετικά. Δεν σκέφθηκαν ότι δεν ήταν επικοινωνιακό και υπέθεταν ότι η προσληπτική μου ικανότητα δεν είχε ακόμη εκδηλωθεί, πράγμα που εγώ –τι σου είναι αυτά τα παιδιά!– εκμεταλλεύτηκα αμέσως. Απέκτησα τη συνήθεια να μην απαντώ όταν με φώναζαν, κάνοντας πως δεν ακούω. Μετά την αποτυχία κατέφυγαν στη λύση της διχοτόμησης των ονομάτων μου, αλλά επειδή δεν συνεννοήθηκαν από πριν ποιο θα χρησιμοποιούσε ο καθένας, ο μπαμπάς διάλεξε το Κυριάκος και η μαμά αναγκάστηκε να πάρει το υπόλοιπο.
Κυριάκος Ντελόπουλος, «Και το όνομα αυτού...», εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα 2004
Β. Κυριάκου Ντελόπουλου (1969), «Ο Άκης και οι άλλοι», Ανθολόγιο Λογοτεχνικών κειμένων Α’ Γυμνασίου, εκδόσεις Πεδίο, ΨΒΔΒ «Μελίσπη», σελ. 175-178Ν
Η τάξη μας κολυμπούσε στα πράσινα και στα μοβ: ήταν γεμάτη μολόχες. Όλα τα παιδιά –εκτός από μένα– φέρανε όσες μολόχες είχαν βρει. Όλα ήθελαν να ευχαριστήσουν την κυρία Ουρανία. Έκοψαν, αγόρασαν, ζήτησαν, μάδησαν, ξερίζωσαν. Ποτέ η τάξη μας δεν ήταν τόσο όμορφη! Μολόχες στα μπροστινά θρανία. Μολόχες στα πισινά. Μολόχες στα μεσαία. Μολόχες στα περβάζια. Μολόχες στους διαδρόμους. Μολόχες στο βάθρο. Μολόχες στην έδρα. Μολόχες κρεμασμένες από τα ηλεκτρικά φώτα. Μολόχες στην εικόνα του Σταυρωμένου σαν στεφάνι που σκέπαζε το άλλο με τ’ αγκάθια. Μολόχες γύρω στον πολιτικό χάρτη της Ελλάδας που τώρα έμοιαζε γεωφυσικός. Μολόχες στο ντουλάπι με τις κιμωλίες και τους κύβους. Μολόχες, μολόχες, μολόχες, μολόχες, μολόχες. Παντού, παντού, παντού, παντού, παντού. Μικρές, μεσαίες, μεγάλες. Με φυλλαράκια πράσινα, με φυλλαράκια κιτρινισμένα, με φυλλαράκια μαραμένα, με φυλλαράκια φρέσκα. Μολόχες με λουλουδάκια, μολόχες με ρίζες, μολόχες χωρίς ρίζες. Η τάξη γιόρταζε. Τι ωραίο μάθημα που θα κάναμε! Όλοι ήμαστε χαρούμενοι –κι εγώ που δεν έφερα– και υπερήφανοι, γελαστοί, λουλουδισμένοι. Η κυρία Ουρανία θα χαιρόταν τόσο που την αγαπούσαμε –εμένα μου λες– και φέραμε μολόχες για το μάθημα. Και να, μόλις χτύπησε το κουδούνι, η κυρία Ουρανία. Σηκωθήκαμε, όπως κάναμε κάθε φορά που έμπαινε κάποιος, όπως μας είχε πει να κάνουμε η κυρία Κανελλοπούλου, και είπαμε όλοι μαζί ≪Καλημέρα κυρία Ουρανία≫, αλλά εκείνη είχε σταθεί στην πόρτα και δεν έμπαινε. Θα μπει; Δεν θα μπει; Θα μπει. Μπήκε! Πέρασε με δυσκολία τον διάδρομο προσέχοντας μην πατήσει στο πράσινο λιβάδι. Παραμέρισε μερικές μολόχες, άνοιξε διάδρομο. Πέρασε. Έφτασε στην έδρα. Δεν μας χαιρέτησε – είδατε κακιά; Ανέβηκε στοβάθρο. Κλότσησε μερικά από τα φυτά για να πατήσει, γιατί κι εκεί οι μολόχες ήταν σωρός. Τράβηξε το κάθισμα να καθίσει αλλά ήταν κι αυτό γεμάτο. Άρπαξε τις ωραίες μακριές μολόχες που έπαιρναντη θέση της και τις πέταξε από το παράθυρο κι όπως γύρισε, είδαμε πρώτη φορά το πρόσωπό της που είχε χρώμα μολοχί, τόπους σκούρο, τόπους ανοιχτό. Είχε γίνει ένα με το πρασινομόβ χρώμα της τάξης μας και ήταν ασορτί που λένε.
- – Έξω! Έξω! Πετάξτε τες όλες έξω. Μην τις βλέπω. Απ’ το παράθυρο. Σ’ ένα λεπτό να μην υπάρχει καμία. Καμία! Μ’ ακούσατε; Καμία! Αχ, τα παλιόπαιδα, τι μου έκαναν. Δεν τσάκιζα καλύτερα το πόδι μου να μην έλθω σ’ αυτή την τάξη. Πρώτη φορά στη σταδιοδρομία μου μού συμβαίνει αυτό. Θα δείτε. Κι έφυγε.
Εμείς πέσαμε πάνω στις μολόχες ν’ αδειάσουμε την τάξη. Πετάξαμε από το παράθυρο όλες τις ωραίες μας μολόχες. Η Λέλα, η Λίλα και η Λούλα βγάλανε από το κεφάλι τους τα στεφάνια που είχαν πλέξει και με στενοχώρια τους τα πέταξαν πάνω από τις χοντρές μολόχες. Αδειάσαμε τα θρανία, την έδρα, το ντουλάπι. Βγάλαμε από τον Χριστούλη το στεφάνι και μας φάνηκε πως του κακοφάνηκε που τον αφήσαμε με το αγκαθωτό.
- – Τελειώσατε; ακούστηκε η βραχνή φωνή από τον διάδρομο. Αν δεν τις πετάξετε όλες, δεν μπαίνωμέσα.
Τις πετάγαμε. Θα τις μαζέψουμε όλες και θα μπει.
Να μη μείνει ούτε μία! Να μη μείνει ούτε μία!
- – Ακόμα;
Ακόμα.
- – Περιμένω.
Περιμένει.
–Θα σας συγυρίσω εγώ!
Θα μας συγυρίσει αυτή.
–Πού θα μου πάτε;
Πού θα της πάμε;
–Αχ!
Αχ.
–Έρχομαι!
Έρχεται. Αχ! Ήρθε.
–Σας είπα μία μολόχα. Όχι τόσες πολλές. Μία. Μία. Μόνο μία. Αυτό που κάνατε ούτε τα παιδιά της έκτης του χειρότερου σχολείου δεν θα το κάνανε...
–…
–Πρώτη φορά στη σταδιοδρομία μου....
–…
–Αλλά σας συγχωρώ.
–…
–Και τώρα στο μάθημα. Παιδιά, σήμερα θα μιλήσουμε για τη μολόχα. Για να τη γνωρίσουμε καλύτερα, θα πάρουμε μία. Αλήθεια, ποιος θα μου δώσει μία μολόχα;
–Εγώ, κυρία, ακούστηκε από το βάθος μία φωνή. Ήταν ο Άγγελος που μόλις έμπαινε στην τάξη.
Αυτός ερχόταν πάντα καθυστερημένος και έχασε που δεν ήταν εδώ να δει τι έγινε. Κρατούσε μία ωραία ανθοδέσμη από μολοχολουλουδάκια μοβ ανοιχτά και σκούρα.
–Αχ! έκανε πάλι η φώκια και έγινε πάλι μοβ, βαθύ αυτή τη φορά. Πάλι εμείς αρχίσαμε να τρέμουμε και να κρυώνουμε και να στριμωχνόμαστε τρεις-τρεις. Ο Άγγελος χαμογελούσε και μας κοιτούσε χωρίς να καταλαβαίνει γιατί κρυώναμε κι εμείς δεν μπορούσαμε να του εξηγήσουμε πως είχαμε φέρει –εκτός από μένα– πολλές μολόχες και πως είχαμε γεμίσει την τάξη και πως η κυρία Ουρανία είχε θυμώσει πολύ και πως για πρώτη φορά στη σταδιοδρομία της τής έτυχε αυτό και πως έδωσε μία να στο Τζωρτζίκο, και καλά να τα πάθει αυτός γιατί μου καθόταν στο στομάχι, όλο τον έξυπνο έκανε και τελευταία έλεγε πως αυτοί είχαν αγοράσει γραμμόφωνο σπίτι τους κι εμείς δεν είχαμε, και μας έβαλε να πετάξουμε τις μολόχες μας έξω από το παράθυρο και πως θα φώναζε τον κύριο διευθυντή να μας ρυθμίσει και τότε η κυρία Ουρανία κατέβηκε από την έδρα και βγήκε, τραβώντας μαζί και τον Άγγελο που χαμογελούσε και βγήκαν από την τάξη κι εμείς σωπαίναμε και ήταν μεγάλος ο τρόμος μας. Τώρα;
Τώρα να. Γύρισε με τον κύριο διευθυντή και ήταν ακόμη μοβ κι αυτός ροζ και έλεγε βρε, βρε, βρε.
Η κυρία Ουρανία έλεγε δεν είναι τάξη αυτή, είναι κάτι άλλο κι ο Άγγελος από πίσω δεν έλεγε τίποτα.
Εμείς όρθιοι στα θρανία περιμέναμε να μπουν όλοι να καθίσουμε.
–Καλά, καλά, παιδιά, μίλησε ο κύριος διευθυντής. Καθίστε τώρα. Ό,τι έγινε, έγινε. Η κυρία Ουρανία σάς αγαπάει πολύ και σεις, ξέρω, από αγάπη προς αυτήν και προς το μάθημα, κάνατε ό,τι κάνατε.
Λοιπόν, κυρία Χατζηχριστοδουλακοπούλου, τι θα τους κάνουμε αυτούς τους λεβέντες;
–…
–Η σημερινή ημέρα θα είναι μια μέρα που θα τη θυμούνται...
–… κι εγώ θα τη θυμούμαι...
–Κι εσείς. Κι εσείς. Τι λέτε, θα τους συγχωρήσουμε; Τα παιδιά θα σας ζητήσουν συγγνώμη που σας στενοχώρησαν τόσο και το θέμα θα θεωρηθεί λήξαν.
–Και βέβαια θα τους συγχωρήσω…
–Κι εσείς θα είστε πάντα καλά παιδιά; (Και βέβαια θα είμαστε καλά παιδιά. Εκείνο δεν ήταν που πέταξε τη φλούδα και την πάτησε η καλή μας η κυρία κι έπεσε κι έσπασε το πόδι της και δεν την πατούσε καλύτερα η κυρία φώκια...)
Ο κύριος διευθυντής βγήκε. Εμείς σηκωθήκαμε. Ο κυρ-Βαγγέλης, ο επιστάτης, χτύπησε το κουδούνι.
Διάλειμμα. Πηδήσαμε από τα θρανία.
–Μια στιγμή. Μια στιγμή. Μη φεύγετε ακόμη, μας έκοψε η κυρία Ουρανία. Στο άλλο μάθημα της Φυσικής θα έχουμε για την τσουκνίδα. Γι’ αυτό...
Ντελόπουλος, Κ. (2007). Ο Άκης και οι άλλοι. Αθήνα: Καστανιώτης.
Γ. Κώστα Βάρναλη, «Ύμνος της Νιότης», ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Β’ Γυμνασίου, Εκδόσεις 24 Γράμματα, ΨΒΔΒ «Μελίσπη», σελ. 164
Με της άνοιξης τον ήλιο 1
Μόλις σκάει απ’ το βουνό,
ήλιος κι άνοιξη κινάμε
για έναν κόσμον αβριανό.
Η μελλούμενη ανθρωπότη 5
είμαστε τα νιάτα. Ορτοί
για το θρίαμβο της Αλήθειας
μ’ οδηγό την Αρετή.
Σε στεριά και σε πελάγη
με χαρά και μ’ εμπνοή 10
με τα μπράτσα, με το πνέμα
πλάθουμε τη νέα ζωή!
Σε μια λέφτερη πατρίδα
δίχως άλυσες, ντροπή,
σκέψη λέφτερη και λόγος 15
θέληση και προκοπή.
Κι όμοια λέφτερη όλ’ η πλάση
στον αγώνα του καλού,
χίλιοι τόποι, χίλιοι τρόποι,
χίλια θάματα παντού. 20
Κι’ ανεβάζουμε όσο πάει
μ’ ολοφώτεινα φτερά
την ανθρώπινην αξία
πιο ψηλά κάθε φορά.
Δ. Σώτης Τριανταφύλλου (1997), «Αύριο, μια άλλη χώρα», ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ’ Γυμνασίου, Εκδόσεις 24 Γράμματα, ΨΒΔΒ «Μελίσπη», σελ. 164
[…] Κι αυτή τη φορά δεν έλειψε κανένας∙ ήρθε από νωρίς η γιαγιά –η μαμά της μαμάς– «για να βοηθήσει», αλλά δεν βοήθησε, την έπιασε φλυαρία κι άρχισε να λέει στη μαμά ότι είναι χλωμή και ρώταγε τι έχει, τι συμβαίνει, μήπως έχει πυρετό –κι η μαμά τσαντίστηκε ακριβώς όπως τσαντίζεται ο Κάρολος όταν του κολλάει ο μπαμπάς. Η γιαγιά έκανε διάφορες παρατηρήσεις για το σπίτι, για την ταπετσαρία που έβαλε η μαμά στο σαλόνι, είπε ότι μοιάζει με τραπεζομάντηλο, κι έπειτα μπήκε στην κουζίνα κι άρχισε να τσακώνεται με τη Φώφη γιατί η Φώφη δεν σηκώνει κουβέντα από κανέναν και ποιος ξέρει τι της είπε πάλι η γιαγιά.
Η γιαγιά φαίνεται πολύ νέα για γιαγιά. Η γιαγιά του Πίπη έχει γκρίζα μαλλιά – περισσότερα άσπρα παρά μαύρα– και φοράει τσεμπέρι όπως οι γιαγιάδες που βλέπει ο Κάρολος τα καλοκαίρια στο χωριό. Όμως η γιαγιά του Κάρολου ήτανε πολλά χρόνια στην Αφρική, στην Τανγκανίκα –ο Κάρολος έχει δει πού είναι στον γεωγραφικό χάρτη– μαζί με τον παππού, που όμως πέθανε όταν ο Κάρολος ήτανε πολύ μικρός. Μόλις γύρισαν στην Αθήνα –πριν από δέκα χρόνια περίπου– ο παππούς αρρώστησε κι η μαμά παντρεύτηκε τον μπαμπά: και λίγο αργότερα ο παππούς πέθανε επειδή αρρώστησε, κι η μαμά έκανε τον Κάρολο επειδή παντρεύτηκε (και μετά από δυο χρόνια έκανε και τη Λίλη, γιατί οι περισσότερες μαμάδες κάνουν δυο παιδιά – μονάχα ο Πίπης κι η Αφροδίτη δεν έχουνε αδέρφια).
Η γιαγιά έγινε χήρα, αλλά η μαμά έχει πει ότι δεν την πείραξε καθόλου, ότι αντίθετα ξανάνιωσε – τώρα είναι εξήντα χρονών κι όλο πηγαίνει στο κομμωτήριο και βάζει λακ κι έχει μακριά νύχια που τα βάφει ασημί. Είναι πολύ καλή και δίνει στον Κάρολο πενηντάρικα, κολλαριστά, αλλά τους νευριάζει όλους – ο Κάρολος δεν κατάλαβε ποτέ γιατί τους νευριάζει τόσο, το μόνο εκνευριστικό είναι ότι υπεραγαπάει τη Λίλη, λέει ότι της μοιάζει και τη φιλάει συνέχεια και μάλιστα της αγόρασε τρανζιστοράκι με δερμάτινη θήκη. Κι η Λίλη το βάζει κάτω απ’ το μαξιλάρι της κι ακούει εκπομπές. Τέλος πάντων.
Βιβλιογραφικές αναφορές
«Πρόκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για την υποβολή αιτήσεων συμμετοχής στην διαδικασία αξιολόγησης και ένταξης διδακτικών βιβλίων στο Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων και στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Διδακτικών Βιβλίων», Παράρτημα ΙV, Ειδικές Προδιαγραφές, Γνωστικό Αντικείμενο: Λογοτεχνία (Γυμνάσιο), σσ. 350-355.
https://www.iep.edu.gr/wp-content/uploads/2025/01/2023_04_25-%CE%A0%CF%81%CF%8C%CF%83%CE%BA%CE%BB%CE%B7%CF%83%CE%B7_%CE%A0%CE%BF%CE%BB%CE%BB%CE%B1%CF%80%CE%BB%CE%BF%CF%8D_B%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%BF%CF%85.pdf, (ημερ. τελ. προσβ., 2/10/26)
«Πρόγραμμα Σπουδών του μαθήματος της Λογοτεχνίας των Α’, Β’ και Γ’ τάξεων Γυμνασίου», Υπουργική Απόφαση 13203/Δ2/2023 (ΦΕΚ 694/Β/10-2-2023).
ΨΒΔΒ «Μελίσπη», Λογοτεχνία Α΄ Γυμνασίου, Εκδόσεις Πεδίο, σσ. 175-178.
ΨΒΔΒ «Μελίσπη», Ανθολόγιο Λογοτεχνικών Κειμένων Α’ Γυμνασίου, Εκδόσεις Πουκαμισάς, σσ. 64-66.
ΨΒΔΒ «Μελίσπη», Νεοελληνική Λογοτεχνία Β΄ Γυμνασίου, Εκδόσεις 24 Γράμματα, σσ. 164-165.
ΨΒΔΒ «Μελίσπη», Νεοελληνική Λογοτεχνία Γ΄ Γυμνασίου, Εκδόσεις 24 Γράμματα, σσ. 164, 174.
- Λεπτομέρειες
- ΗΜΕΡΙΔΕΣ Ε.Π.Μ.
- Read Time: 1 min
- Εμφανίσεις: 6
ΗΜΕΡΙΔΑ - Διοργάνωση: ΕΣΤΙΑ ΠΑΤΕΡΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ
ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΑΠΟΔΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, Κριτική θεώρηση τοῦ Νέου Πολλαπλοῦ βιβλίου στὰ Ἑλληνικά Σχολεῖα.
ΑΙΘΟΥΣΑ EΚΔΗΛΩΣΕΏΝ ΠΟΛΕΜΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ, ΚΥΡΙΑΚΗ 4 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2026 - 16.30
Χρῆστος Παπασωτηρίου
δικηγόρος παρ’ Ἀρείῳ Πάγῳ
Νομική παρέμβαση
(διαβάζει ο Πρωτ. Ἰωἀννης Φωτόπουλος)
ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΟΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΒΑΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΝΑ ΠΡΟΣΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΤΑ ΤΕΚΝΑ ΤΟΥΣ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΥΜΦΩΝΗ ΜΕ ΤΙΣ ΙΔΙΕΣ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ
Στὸ πλαίσιο τοῦ προγράμματος τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας γιὰ τὸ «πολλαπλὸ βιβλίο» παρουσιάσθηκαν τὰ σχετικὰ βιβλία, τὰ ὁποῖα οἱ ἐκπαιδευτικοὶ καλοῦνται νὰ ἐπιλέγουν πρὸς διδασκαλία τῶν μαθητῶν.
Περισσότερα Άρθρα …
- Κατερίνα Κοντάρα — Τά μαθηματικά στό πολλαπλό βιβλίο
- Πρωτ. Βασ. Κοκολάκης — Ἐνδεικτική κριτική ἀσκήσεων-δραστηριοτήτων στά θρησκευτικά Γυμνασίου - Λυκείου
- Ἑλένη Σαράντου — Τό πολλαπλό βιβλίο τῶν ἀρχαίων ἑλληνικῶν ὄργανο πολλαπλῆς διάσπασης τῶν μαθητῶν
- Ἰωάννης Δ. Κουζίου — Ὄψεις τῆς περιόδου τῆς Τουρκοκρατίας καί τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπανάστασης τοῦ 1821 στό πολλαπλό βιβλίο τῆς ΣΤ΄ Δημοτικοῦ καί τῆς Γ΄ Γυμνασίου
- Μαρίνα Χαντζάρα — Τά θρησκευτικά καί ἡ ἱστορία μέσα ἀπό τό πολλαπλό βιβλίο
